İçeriğe geç

Fen Öğretiminde Bilimsel Süreç Becerileri

Kategori: Eğitim Bilimleri

fen-ogretiminde-bilimsel-surec-becerileriDüşünme becerileri doğuştan itibaren her insanda gelişen çeşitli becerilerdir. Yaşama, içinde yaşadığı topluma ve dünyaya uyum sağlama sürecinde, her insan çeşitli düşünme becerilerin geliştirir. Bazıları bu becerilerin bir kısmını kullanmayı daha etkin şekilde başarırken, bazıları tümünü, bazıları ise çok azını kullanır ve farkında olmadan gelişmelerini sağlar. Düşünme becerilerinin sınıflandırılarak, belirli bir temel üzerinden geliştirilmesi, bilim başta olmak üzere tüm yaşamda daha etkin bir rol alınmasına yardımcı olur. Herhangi bir problemi çözmek için gereken araştırma yöntemlerini kullanan bilimin oluşmasında, bilim insanlarının bilimsel süreç becerileri ve bu becerileri kullanarak yaptıkları keşifler rol oynar. Bilimsel süreç becerileri olarak adlandırılan beceriler, düşünme becerilerinin sınıflandırılmış ve belirli bir sisteme oturtulmuş halidir. Bu becerilerin Fen öğretiminde, öğrencilerin öğrenmeyi keşfetmelerini sağlamak amacıyla öğretmenler tarafından başvurulması gereken önemli bir yöntem olarak kullanılması beklenir. Bilimsel süreç becerilerinin öğrencileri kazandırılmasının yanında, zaman içerisinde geliştirilmesinin de sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılması, öğretmenlerin üzerinde önemle durması gereken bir konudur.

Bilimsel süreç becerileri, Fen bilimlerinde öğrenmenin kolaylaşmasını sağlayan, araştırma için yollar ve yöntemler oluşturan ve öğrencilerin daha kolay ve sistematik bir biçimde öğrenmesini sağlayan, yanı sıra öğrenilen bilgilerin kalıcılığını sağlayan becerilerdir. Her bilim alanında olduğu gibi, bu alanda ki tüm bilgilerin öğrencilere aktarılması mümkün değildir. Bununla birlikte araştırma ve keşif süreçlerinin desteklenmesi için, çeşitli düşünme becerilerine ihtiyaç duyulur. Bu becerilerin Fen Bilimleri veya diğer bilim dallarında faaliyet gösteren kişilere kazandırılması, bilimin ilerlemesini ve yeni keşiflerin yapılmasını sağlayan en önemli etkenlerden biri olarak öne çıkar.  Bilimsel süreç beceriler bazıları temel olmak üzere aşağıda verdiğimiz 14 başlık altında sistemleştirilmiştir.

1- Gözlem Yapma5- Önceden Kestirme10- Değişkenleri Belirleme
2- Sınıflama6- Verileri Kaydetme11- Değişken değiştirme ve kontol etme
3- Ölçme7- Verileri Kullanma ve Model Oluşturma12- Hipotez Kurma ve Test Etme
4- Sayı ve uzay İlişkileri8- Verileri Yorumlama13- Deney Yapma
9- Sonuç Çıkarma

Bilimsel Süreç Becerileri

Gözlem Yapma

Doğuştan itibaren gelişen bir düşünme becerisi olan gözlem yapma, gözlemleme yoluyla öğrenmeyi sağlayan ve aynı zamanda deneyimleme yoluyla daha iyi bir yaşam sürmemizi sağlayan temel ve son derece önemli bir beceridir. Bu becerinin geliştirilerek bilimsel çalışmalarda kullanılması sağlanmalıdır.

Sınıflama

Olaylar, objeler veya bunları temsil eden bilgilerin, çeşitli yöntem ve sistemler kullanarak, farklılıkları ve benzerliklerine gruplandırma becerisidir. Kavramların geliştirilmesi ve oluşturulması aşamasında sınıflandırmanın büyük bir önemi vardır. Düşünceler, olaylar, insanlar, objeleri benzerlikleri veya farklılıklarına göre gruplandırma yani sınıflama kavramları oluşturur. Belirli bir sistem ve yöntem içerisinde yapılan sınıflama, öğrencilerin yeni kavramlar ile eski bilgilerinin arasında ki bağı kurmasını sağlar.

Ölçme

Gözlem yoluyla elde edilen tüm bilgilerin var olan çeşitli standartlarla kıyaslanarak ve sayılarak ölçülmesini sağlayan bir beceridir. Deneyim olmadan gelişmeyen bir beceri türüdür. Uzunluk, ağırlık, zaman, sıcaklık, hacim, kütle, alanı, doğrusal boyutları gibi ölçülebilir tüm nitelikleri belirlemek ve tanımlamak için standart olan veya olmayan sınıflandırmaların kullanılması yoluyla yapılır.

Sayı ve uzay İlişkileri

Temel Bilimsel süreç becerileri arasında sonuncusu Sayı ve uzay ilişkileri kurma becerisidir. Fen bilimlerinde sayıları kullanmak, her konuda olduğu gibi problemlerin yanıtlarını oluşturmak açısından önemlidir. Aynı zamanda nesnelerin düzlem ve üç boyutlu şekillerinin anlaşılması ve anlatılması açılarından uzayla ilgili süreçlerde Fen Bilimlerinde önemlidir. Bu iki becerinin kullanımının güçlendirilmesi, öğrencilerin pek çok sonuca pratik olarak ulaşmasını sağlar.

Önceden Kestirme ( Tahmin Etme )

Gözlemler sonucu elde edilen veriler ile ilgili gelecekte olabilecek olayları veya bunların doğuracağı sonuçlarını kestirmektir. Konu hakkında bilgiye ne kadar hakimseniz tahminler o kadar eksiksiz ve doğru olur.

Verileri Kaydetme

Deneyler aşamasında niteliksel ve niceliksel olarak birçok verinin elde edilmesi durumu oluşur. Bu verilerin anlaşılır bir şekilde düzenlenmesi ve çeşitli formlarda kaydedilmesi önemlidir. Tipik olarak, not tutma, taslak çizme, teyp kaydı oluşturma, fotoğraf çekme, video çekimi, tablolama, rapor oluşturma başvurulan veri kaydetme yöntemleri arasından bazılarıdır.

Verileri Kullanma ve Model Oluşturma

Veriler ile elde edilen bilimsel bilgilerin hepsini bir araya toplayarak ortaya bilimsel bir açıklama getirmektir. Model oluşturma ise; gözlemler sonucu elde edilen bilgilerin resim, grafik, tablo vb. şeylere aktarılmasıdır.

Verileri Yorumlama

Bir deney yada gözlemin elde edilen sonuçlarını yorumlayıp bir ifadede bulunmaktır.

Sonuç Çıkarma ( Yordama )

Önceki tecrübelere ve bilgilere dayalı olarak yapılan veya gözlemler sonucu elde edilen bilgilerin yorumlanmasıdır.

Değişkenleri Belirleme

Değişkenleri belirlemek, bir durumu etkileyebilecek bütün faktörleri ortaya çıkarmak demektir (Çepni, 2005).

Değişken Değiştirme ve Kontrol Etme

Olguyu yada durumu etkileyebilecek faktörlerin belirlendikten sonra deney yada uygulamalar sırasında etkilerini görmek için değiştirilmesidir.

Hipotez Kurma ve Test Etme

Hipotez, bir araştırmanın olası sonuçlarına yönelik yapılan tahminlerdir. Diğer bir değişle; bağımlı bağımsız değişkenleri kullanarak açıklayabilme sürecidir.

Deney Yapma

Deney yapma, fen bilimlerinin en önemli yöntemlerinden birisidir. Deney, bilimsel gerçekleri gösterip kanıtlayabilmek için yapılan işlemlerdir. Deney yapma bilimsel süreç becerileri açısından, değişkenleri değiştirme ve kontrol etme sürecidir.


Bilimsel süreç becerileri Fen Bilimleri öğretmenlerinin öğrencilere, öğrenmenin kolaylaşması ve kalıcı olması, bilimsel süreçlerin yöntemsel ve sistemsel olarak yönetilmesini sağlamak ve aynı zamanda tüm yaşamda bu becerilerin daha aktif şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla öğretim süreçlerinde kullanmasını gerektiren becerilerdir. Bilimsel süreç becerileri zamanla tecrübe edilerek geliştirilmesi gereken becerilerdir. Bu sebeple sürekli olarak kullanılmalarını teşvik edici eğitim programları ve yöntemlerine başvurulmalısı gerekir. Fene Dair her konuda bu becerilerin belirli bir düzeyde kullanılması çok önemlidir. Bu sebeple üzerinde ağırlıklı şekilde durulması ve aktif bir şekilde deliştirilmeye çalışılması gerekli becerilerdir.


[minima-related r=”0″ id=”107″ target=”0″]


 

4 Yorum

  1. Aslı
    Aslı

    Nereye girdiysem hep farklı sıralamalarla karşılaşıyorum 🙂 Bazılarında 13 bazılarında 15 tane listelenmiş. Sizin içeriğinizden faydalanacağım. Teşekkürler 🙂

    22 Mart 2019
    |Cevapla
  2. Engin ÖZTÜRK
    Engin ÖZTÜRK

    Gerçekten tüm detayları kısa ve anlaşılır bir dille aktarmayı başarmışsınız. Okul hayatımızın bir bölümünde öğretmenlerimiz tarafından ödev olarak dahi verilen bir konuya herkesin anlayabileceği şekilde değindiğiniz için teşekkür ederim. Birçok yazınızı takip ediyorum çok güzel içerikler paylaşıyorsunuz, başarılarınızın devamını dilerim.

    26 Mart 2019
    |Cevapla
  3. Özlem S.
    Özlem S.

    Hemen hemen tüm başlıkları ayırarak, kısa cümleler ile açıklamış olmanız gerçekten çok güzel olmuş. Ödevimi hazırlarken çok işime yarayacak bu sayfa, diğer araştırmalarımı da yapmamın ardından sayfanıza geri döneceğim sık kullanılanlara ekledim. Kısaca inceledim ve gerçekten tam aradığım notları paylaşmışsınız, sayenizde yüksek not alacağım.

    29 Mart 2019
    |Cevapla
  4. Hakan P.
    Hakan P.

    Her şey kitabına uygun ve sırasıyla gerçekleştirildiğinde çok daha iyi sonuçlar doğurur. Bilimsel Süreç Becerileri nedir, sıralaması nasıldır merak edenler için çok güzel bir yazı olmuş. Her şeyi teker teker açıklamışsınız.

    9 Nisan 2019
    |Cevapla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir